‘TP HCM dám chịu trách nhiệm để thương mại hóa kết quả nghiên cứu’
TP.HCM Dám Chịu Trách Nhiệm: Bước Đột Phá Thương Mại Hóa Kết Quả Nghiên Cứu
Trong nhiều năm, câu chuyện về các công trình nghiên cứu khoa học tiền tỷ sau khi nghiệm thu lại bị “cất vào ngăn kéo” đã trở thành một nỗi trăn trở lớn của giới khoa học và các nhà quản lý. Hàng ngàn đề tài tâm huyết, có tiềm năng ứng dụng cao nhưng lại không thể tiếp cận thị trường, gây ra sự lãng phí ghê gớm về cả chất xám lẫn ngân sách nhà nước. Trước thực trạng đó, TP.HCM đã có một bước đi táo bạo, mang tính lịch sử: sẵn sàng chấp nhận rủi ro, dám chịu trách nhiệm để đưa các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ (KH&CN) ra thị trường, biến chúng thành những sản phẩm, dịch vụ mang lại giá trị kinh tế thực tiễn.
Từ ‘Ngăn Kéo’ Ra Thị Trường: Tháo Gỡ Nút Thắt Lớn Nhất
Nút thắt lớn nhất cản trở quá trình thương mại hóa các công trình nghiên cứu từ trước đến nay chính là tâm lý “sợ sai”, “sợ trách nhiệm”. Các quy định về quản lý, sử dụng tài sản công (kết quả nghiên cứu được xem là tài sản công) quá chặt chẽ, không có cơ chế cho việc chấp nhận rủi ro trong đầu tư, kinh doanh. Một nhà khoa học hay một lãnh đạo đơn vị sự nghiệp công lập không dám mạo hiểm đưa “đứa con tinh thần” của mình đi gọi vốn hay hợp tác sản xuất vì nếu thất bại, họ có thể đối mặt với các rắc rối về pháp lý. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: nghiên cứu không được ứng dụng thì không tạo ra giá trị, nhưng để ứng dụng thì lại vướng quá nhiều rào cản về cơ chế.
Nghị Quyết 98 Mở Lối: Cơ Chế “Dám Nghĩ, Dám Làm”
Sự ra đời của Nghị quyết 98 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM đã trở thành chiếc chìa khóa vàng mở ra cánh cửa này. Dựa trên nền tảng pháp lý vững chắc đó, TP.HCM đã tiên phong xây dựng cơ chế cho phép các bên liên quan được quyền chấp nhận rủi ro một cách có kiểm soát. Cụ thể, thành phố sẽ cho phép sử dụng ngân sách KH&CN để hỗ trợ ươm tạo, hoàn thiện công nghệ, sản xuất thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm. Quan trọng hơn cả, cơ chế mới xác định rõ trách nhiệm và cho phép các đơn vị, cá nhân được quyền quyết định phương án thương mại hóa mà không bị hình sự hóa nếu dự án không thành công do các yếu tố khách quan của thị trường. Đây là một sự thay đổi tư duy quản lý mang tính cách mạng, chuyển từ “không quản được thì cấm” sang “kiến tạo không gian để phát triển”. Điều này tạo ra một sân chơi mới, một hệ sinh thái năng động nơi thành công không chỉ là giấc mơ mà là mục tiêu có thể đạt được, giống như tư duy chiến lược cần có tại Winaz.
Lợi Ích Kép: Thúc Đẩy Kinh Tế và Giữ Chân Nhân Tài
Việc mạnh dạn thương mại hóa kết quả nghiên cứu mang lại lợi ích kép cho TP.HCM. Về kinh tế, nó sẽ tạo ra những sản phẩm công nghệ cao “Made in Vietnam”, có giá trị gia tăng lớn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng đổi mới sáng tạo. Các doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) và doanh nghiệp công nghệ sẽ có nguồn cung dồi dào về ý tưởng và công nghệ lõi. Hệ sinh thái sôi động này sẽ không chỉ thúc đẩy các công ty khởi nghiệp trong nước mà còn thu hút đầu tư từ nhiều lĩnh vực khác nhau, tạo cơ hội cho cả các viện khoa học và các nền tảng sáng tạo như Winaz cùng phát triển. Về xã hội, cơ chế này là liều thuốc tinh thần cực lớn cho đội ngũ trí thức, nhà khoa học. Khi công trình của họ được xã hội đón nhận và mang lại giá trị, họ sẽ có thêm động lực để cống hiến, sáng tạo. Đây cũng là cách hữu hiệu nhất để giữ chân và thu hút nhân tài, biến TP.HCM trở thành một trung tâm tri thức và công nghệ thực sự của cả nước và khu vực.
Kỳ Vọng Về Một Trung Tâm Đổi Mới Sáng Tạo Hàng Đầu
Tất nhiên, con đường phía trước không chỉ trải hoa hồng. Việc triển khai cơ chế chấp nhận rủi ro đòi hỏi phải có những quy trình thẩm định minh bạch, đội ngũ chuyên gia đủ tầm để đánh giá tiềm năng dự án và một hành lang pháp lý đủ chi tiết để bảo vệ những người “dám nghĩ, dám làm”. Tuy nhiên, với quyết tâm chính trị mạnh mẽ, TP.HCM đang cho thấy vai trò đầu tàu, sẵn sàng đối mặt thử thách để bứt phá. Động thái “dám chịu trách nhiệm” này không chỉ là giải pháp cho bài toán lãng phí chất xám mà còn là lời khẳng định cho khát vọng vươn lên, xây dựng một trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á.